الدرس السادس اغتنام الفرصة ...فهو ان زاد مع الشيب نقص ص 86 فاء:سبيه ، هو : مبتداَ و ادامه جمله تا آخر خبر و محلا مرفوع ، زاد : فعل شرط و محلا مجزوم ،مع : ظرف الشيب : مضاف اليه و مجرور ، نقص : فعل ماضي جواب شرط و محلا مجزوم كه به خاطر ضرورت شعري حركت سكون گرفته است. انما الدنيا... انّ : حرف مشبهه ،ما : كافه ، الدنيا : مبتدا و تقديرا مرفوع ، خيال : خبر و مرفوع ، عارض : صفت ، قلما : فعل ماضي مكفوف و ماي كافه كه نياز به فاعل ندارد همچنين فعل هايي مانند : كثر ما ،طالما، قصر ما ، از اين قبيل هستند. اخبار : معطوف به خيال ، تقص : جمله و صفيه و محلا مرفوع و فعل مجهول ، نائب فاعل آن هي مستتر است. فابتدر سمعيك.... ان : حرف مشبهه ،من : اسم ان و محلا منصوب بادر الصيد مع الفجر : جمله ،صله موصول ،قنص :خبر ان و محلا مرفوع. و اترك الحرص.... تعش : مضارع مجزوم ، جواب فعل طلبي اترك قلما : ماضي مكفوف و ماي كافه ،نال :فعل ماضي منی : مفعول و تقديرا منصوب ، ه : مضاف اليه ، من : فاعل و محلا مرفوع ، حرص : صله و فعل ماضی . قد يضر الشیء ..... قد : حرف تقليل ، الشيء : فاعل ترجو : جمله حاليه و محلا منصوب ، " رب " : حرف جر ظمان : مجرور با فتحه و اسم غير منصرف . .....فهی نعم المقتنص نعم : فعل مدح ، المقتنص : فاعل فعل مدح و مرفوع ، اسم مخصوص آن ( هذا المقتنص ) محذوف است . فجمع تجارب قيمة ..... تجارب : مفعول و منصوب و اسم غير منصرف قيمة : صفت و منصوب به تبعيت ، العقيدة و الحياة : عطف بيان و مجرور به تبعيت ، المجدون : مستثنی مفرغ مرفوع ، أصحاب : مستثنی متصل ( تام ) منصوب من : معطوف به أصحاب و موصول و محلا منصوب لاتعانی : خبر آن و محلا مرفوع ، مضارع عنی ثلاثی مزيد از باب مفاعله ، الکسالة : مستثی مفرغ ، السعی : مجرور به حرف جر ظاهرا ، زيرا اسم صحيح الاخر است نه منقوص . حول النص ص 87 بيت اول : مختلفا : مفعول دوم برای رأيت و منصوب يدور :جمله و صفيه و محلا منصوب شبيه به ليس حزن : اسم لا و مرفوع ، يدوم : محلا منصوب «واو» و«لا» هر دو حرف عطف هستند ، سرور : معطوف به حزن و مرفوع و به خاطر ضرورت شعري تنوين آن حذف شده است . بيت دوم : في الجبن : خبر مقدم ، عار : مبتدا موخر المرء : مبتدا ، لا ينجو: خبر و محلا مرفوع للتعريب 1. انا اغتنم ايام الصبا (الشباب) من عمري. 2. العزة في اغتنام الفرص. تمهيد ما : خبر و محلا مرفوع ، قل: صله موصول ، بناء علي هذا : مفعول مطلق و منصوب ،ايفاد : از فعل وفد در باب افعال و داراي اعلال به قلب است معاني : اسم جمع مكسر منقوص بر وزن مفاعل ، مفرد آن معني است و معطوف به مقاصد و تقديرا منصوب . ابي : مبتدا ،سعيد : بدل آن و مرفوع به تبعيت ، ف : حرف جواب ذلك : مضاف و اليه و محلا مجرور . استثناء بر سه قسم است : 1. متصل (تام) كه مستثني در آن از جنس مستثني منه است: جاء التلاميذ الا اخاك. 2. منقطع: كه مستثني از جنس مستثني منه نيست: جاءت التلميذات الا عليا. 3. مفرغ: كه مستثني منه در آن حذف شده است: ما جاء الا ابوك. موارد نصب مستثني به الا: 1. مستثني متصل مثبت باشد (مسبوق به نفي يا نهي يا استفهام انكاري نباشد ) : فشر بوا منه الا قليلا منهم. 2. مستثني منقطع مثبت يا منفي : عاد الغائبون الا فاطمة ،ما احترقت الدار الا الثباب . 3. وقتي مستثني بر مستثني منه مقدم شود ،خواه متصل باشد يا منقطع: و ما لي الا مذهب الحق مذهب ،جاء الا فرسا القوم اگر مستثني متصل و منفي باشد مي توان آن را بدل از مستثني منه قرار داد:لا يعاقب الله الناس الا الاشرار اعراب مستثني مفرغ به اقتضاي جمله ميتواند مرفوع منصوب ويا مجرور باشد : ما ذهب الا التلميذ. مستثني به «غير»و «سوي» مجرور به اضافه است:ذهب القوم غير علي غير و سوي اعراب اسم واقع بعد از الا را ميگيرند و در حكم متصل و منقطع و مفرغ بودن مانند آن هستند. معاني غير: 1. استثناء، همان گونه كه گفته شد. 2. صفت براي اسم نكره، مانند:جاءني رجل غيرك. مستثني بعد از خلا-عدا-حاشا:مستثني بعد از اين ادوات بايد تام و متصل باشدو اگر (ما مصدريه)قبل از آنها بيايد فعل ماضي جامد هستند: احبّ العلماء ما خلا البخلاء. مستثني به «حاشا»:حاشا فقط اختصاص به استثناء ندارد بلكه سه معني دارد.: 1. استثناء:فعل ماضي جامد واسم بعد از آن منصوب يا مجرور به حرف جر است مانند مثال قبل 2. فعل ماضي متعدي متصرف به معني (استثني):حاشيت املاك معلمي من الهدم مستثني به «ليس» و «لا يكون» منصوب است. زيرا در نقش خبر ناقصه است:زرتم جميعا لا يكون اخاكم الصغير. مستثني به «لا سيما»:حالت هاي مختلف آن را در قالب جدولي با ذكر يك مثال مي آوريم: احب الطلاب و لا سيما المجتهد.
للتطبيق: ص 93 وحيدا :حال و منصوب ،جماعتين : مستثني مفرغ و منصوب ، جماعة : بدل و منصوب به تبعيت ،عمل: اسم فعل ناقصه و مرفوع ،الدعاء : مستثني تام و منصوب ،كلا :مبتدا تقديرا مرفوع ، المجلسين : مضاف اليه و مجرور. اعراب كلا و كلتا: كلا و كلتا از اسماء دائم الاضافه و ملحق به مستثني هستند كه داراي دو نوع اعراب مي باشند : 1.اگر به اسم اضافه شوند اعراب اسم مقصور را مي پذيرند: نجح كلا الطالبين ، كلا : فاعل و تقديرا مرفوع. 2.اگر به ضمير اضافه شوند اعراب اسم مثني را مي پذيرند . مانند: شاهدت الطالبين كليهما. كليهما : تاكيد و منصوب باي . التمرين الثاني ص 94 ما : نافيه : شبيه به ليس (ما حجازيه) ، المال : مبتدا و مرفوع ، اهلون : معطوف و مرفوع ، الا : ادات استثناء ، و دائع : خبر و مرفوع ،لا : نفي جنس ، بد : اسم لا و محلا منصوب ، يوما : ظرف و منصوب ، ان ترد : مضارع منصوب موول به مصدر رد و خبر لا نفي جنس الودائع : نائب فاعل و مرفوع. التمرين الثالث فلن نزيد الا عذابا عذابا: مي توان به اعتبار آيه " رب زدني علما " فعل زاد را دو مفعولي به شمار آورد ، كم : مفعول اول و عذابا : مستثني مفرغ با اعراب مفعول دوم منصوب مي باشد كارگاه ترجمه قد زود الله تعالي..... هي: مرجع ضمير الخفافيش است ، سمع: مضاف اليه حاده:صفت ،جدا: مفعول مطلق ، يستعملها: جمله و صفيه،اثناء : ظرف و منصوب ، موجات : مفعول و منصوب با اعراب فرعي، صوتيه قصريه: صفت و منصوب به تبعيت ، هذه: مضاف اليه محلا مجرور ، الموجات: عطف بيان،اليها: مرجع ضمير الخفافيش است، الخفاش:مستثني مفرغ مرفوع ، الاصطدام: مصدر صدم در باب افتعال كه در آن ابدال صورت گرفته است. هرگاه فعل مثال واوي به باب افتعال برود حرف واو آن به ت تبديل مي شود و سپس ادغام مي گردد . مانند(اوتصل) اتّصل ، يتصل، اتصال. فعل هايي كه حرف اول آنها از حروف اطباق (ص – ض-ط-ظ-) باشد ، اگر به باب افتعال بروند تاء باب افتعال در آنها به طاء تبديل مي شود. مانند: اصطبر ،اضطرّ ، اصطدم. فعلهايي كه حرف آن ها (د-ذ_ز) باشد ، اگر به باب افتعال بروند تاء باب افتعال در آنها به دال تبديل مي شود مانند:ازدواج،ازداد،اذكر. ترجمه صحيح شده گارگاه ترجمه:خفاش ها از شگفت انگيز ترين مخلوقات خداوند متعال هستند . هنگام پرواز فقط گوشهايشان به آنها كمك مي كند و آنها از چشمهايشان هنگام حركت استفاده نمي كنند. خداوند متعال اين آفريده ي شگفت انگيز را به حس بسيار تيز شنوايي مجهز كرده است كه براي پرهيز از برخورد با اشياء در طول پرواز به كار مي گيرد . اين حيوان امواج صوتي كوتاهي را مي فرستد و هنگام برخورد اين امواج به چيزي اين امواج به سوي اول ابتدايي بر مي گردد و خفاش آنها را مي شنود و مكان و حجم و فاصله آن چيز را دريافت مي كند و فقط خفاش از اين توانايي بهره مي برد. الدرس السابع عليکم بالقرآن عليکم : اسم فعل به معنی الزم ؛ هدی : معطوف به نور و تقديرا مرفوع ، يخرج : جمله وصفيه ، محلا مرفوع ، وسيلة : مفعول دوم يجعل و منصوب ، اليک : اسم فعل به معنی خذ ، الان : ظرف و منصوب ، بعض : مفعول اليک و منصوب ، حول : ظرف و منصوب ، هذا : مضاف اليه ، محلا مجرور ، الشان ، عطف بيان . قد عدّ المواهب الطبيعية .... المواهب : مفعول اول رزقا : مفعول دوم ، وسيلة : معطوف به رزقا ، سببا : معطوف ، نحو : ظرف و منصوب . و نزلنا من السماء .... جنات : مفعول و منصوب باکسره ، رزقا : مفعول له و منصوب ( با توجه به آيه 11 سوره ق) ، حال هم مي تواند باشد. طيبات : مفعول و منصوب باکسره ، ما : مضاف اليه و محلا مجرور ، هذا : مبتدا ، عام : خبر ، بني : از ملحقات جمع مذکر سالم که مجرور با ي شده است و اصل آن بنين بوده و نون آن هنگام اضافه شدن حذف گرديده است . آدم : مضاف اليه و غير منصرف ، اجمعين : حال و منصوب ، من : مبتدا و محلا مرفوع . من واجب الانسان من واجب : خبر مقدم ، ان يسعي : موول به مصدر شده و السعي : مبتدا قرار می گيرد. تجاه : ظرف و منصوب ، من : اسم شرط و مبتدا و محلا مرفوع ، سننا : اسم موخر ان و منصوب ، قوانين معطوف به سننا و غير منصرف ، لا تتغير جمله و صفيه و محلا منصوب ،يصل : جواب شرط و مجزوم ، لا قيمة لها : خبر ان و محلا مرفوع مادامت : فعل ناقص ، اسم آن هی مستتر . لما فتح... لما : ظرف و محلا منصوب ، يا بنی هاشم : منادای مضاف و منصوب با ي ، هاشم مضاف اليه ، واو حرف قسم و جر ، متعلق به اقسم ،الله : مجرور به حرف جر ما : نافيه ( شبيه به ليس که عمل نکرده است ) ، اوليائي : مبتدا و تقريرا مرفوع ، المتقون : مستثنی مفرغ ، ما نافيه شبيه به ليس با شروط زير خبر را منصوب مي کند: 1.خبرش بر اسمش مقدم نشود . مانند : ما قادم زيد . 2.بعد از آن (ان) نيايد . مانند : ما ان زيد ناجح . 3.عمل آن به وسيله الا نقض نشود . مانند : (و ما محمد الا رسول .) 4.تکرار نشود . مانند : ما زيد قادم . و هذا الانسان... عبادي : فاعل و تقديرا مرفوع ، الصالحون : صفت و مرفوع ، هو الباقی : (هو : ضمير فصل ، الباقي : خبر ان تقديرا مرفوع) ، ان نمن : موول به مصدر مي شود ، المنة : مفعول و منصوب ، ائمة : مفعول دوم نجعلهم . ما هو رای القرآن... ما : اسم استفهام و خبر مقدم . اعراب "ما" استفهاميه : الف) مبتدا است : 1.اگر پس از آن فعل لازم به کار رود . مانند : ما نزل ؟ 2.اگر پس از آن فعل متعدي همراه با مفعول ذکر شود . مانند : (ما سلککم في سقر ؟ ) 3.اگر پس از آن شبه جمله بيايد . مانند : ما في يدي ؟ 4.اگر پس از آن فعل ناقص بيايد . مانند : ما کان يصعَّرکم ؟ ب) مفعول به است : اگر پس از آن فعل متعدي بدون مفعول ذکر شود . مانند : ما تحب؟ ج) مجرور به حرف جر است : اگر پس از حرف جر بيايد . مانند : بما يغفر الله الذنوب ؟ ( انا انزلناه قرآنا عربيا ) قرآنا : حال و منصوب تمهيد ص 104 اصحيح ما تقول أ : همزه استفهام ، صحيح : مبتدا ، ما : فاعل ، سد مسد خبر ، أبدا : ظرف و منصوب ، النهار : فاعل و مرفوع أعمال البيت باقية : جمله حاليه ، محلا منصوب ، مثلا : مفعول مطلق براي فعل محذوف يا مفعول به براي أضرب محذوف . اگر مفعول مطلق باشد ، جمله پس از آن بدل و جمله محلا منصوب است ، ولي چنانچه مفعول به باشد جمله پس از آن عطف بيان و محلا منصوب است . نکته ها ص 105 يا بصيرا بالعباد... بصيرا : منادي شبه مضاف و منصوب که در اين درس نام نوع منادا آورده نشده است . اختبر نفسک و الفجر... و :حرف جر و قسم متعلق به أقسم محذوف الفجر : مجرور به حرف جر ، و : حرف عطف ، ليال : معطوف به الفجر و تقديرا مجرور ، زيرا اسم منقوص است و تنوين آن عوض از حرف است ، عشر : صفت للتطبيق ص 108 أي : منادي نکره مقصوده و مبنی بر ضم ، ها : حرف تنبيه و مبنی بر سکون ، الأعزاء : مرفوع بنا بر تابعيت از أی ( زيرا معرب است ) ، المسلمين : مضاف اليه العلمی : صفت برای تقدم ، باحثين : حال و منصوب بينما : ظرف و منصوب ، ما : کافه زائده الأوروبيين : صفت و مجرور ، الدهشة : فاعل و مرفوع نظريات : مفعول با کسره و منصوب ، کنا نعتقد : جمله وصفيه . التمرين الثانی : ص 109 بسم : جار و مجرور متعلق به أبدأ محذوف ، العالمين : مضاف اليه ، ، إياک : مفعول مقدم ، ، نا : مفعول أول ، الصراط : مفعول دوم يا منصوب به نزع خافض ، صراط : بدل الذين : مضاف اليه ، غير : بدل ، لا : حرف نفی و عطف الضالين : معطوف به هم ، قل : فعل امر . فاعل آن أنت مستتر هو : مبتدا ، ضمير شأن ، الله : مبتدای دوم ، أحد : خبر ، لم يلد : فعل مضارع مجزوم و مجهول ، نايب فاعل آن هو مستتر ، کفوا : خبر کان و منصوب ، أحد : اسم کان و مرفوع .
+ نوشته شده در سه شنبه یکم اردیبهشت 1388ساعت 18:47  توسط sedaghatmehr
|
|
|