تبليغاتX
arabi9

بررسي كتاب عربي3

رشته رياضي و تجربی

الدرس السادس

اغتنام الفرصة

...فهو ان زاد مع الشيب نقص ص 86

فاء:سبيه ، هو : مبتداَ و ادامه جمله تا آخر خبر و محلا مرفوع ،      زاد : فعل شرط و محلا مجزوم ،مع : ظرف

الشيب : مضاف اليه و مجرور ، نقص : فعل ماضي جواب شرط و محلا مجزوم كه به خاطر ضرورت شعري حركت سكون گرفته است.

انما الدنيا...

انّ : حرف مشبهه ،ما : كافه ، الدنيا : مبتدا و تقديرا مرفوع ، خيال : خبر و مرفوع ، عارض : صفت ، قلما : فعل ماضي مكفوف و ماي كافه كه نياز به فاعل ندارد همچنين فعل هايي مانند : كثر ما ،طالما، قصر ما ، از اين قبيل هستند. اخبار : معطوف به خيال ، تقص : جمله و صفيه و محلا مرفوع و فعل مجهول ، نائب فاعل آن هي مستتر است.

فابتدر سمعيك....

ان : حرف مشبهه ،من : اسم ان و محلا منصوب بادر الصيد مع الفجر : جمله ،صله موصول ،قنص :خبر ان و محلا مرفوع.

و اترك الحرص....

تعش : مضارع مجزوم ، جواب فعل طلبي اترك قلما : ماضي مكفوف و ماي كافه ،نال :فعل ماضي

منی : مفعول و تقديرا منصوب ، ه : مضاف اليه ، من : فاعل و محلا مرفوع ، حرص : صله و فعل ماضی .

قد يضر الشیء .....

قد : حرف تقليل ، الشيء : فاعل      ترجو : جمله حاليه و محلا منصوب ،    " رب " : حرف جر ظمان : مجرور با فتحه و اسم غير منصرف .

.....فهی نعم المقتنص

نعم : فعل مدح ، المقتنص : فاعل فعل مدح و مرفوع ، اسم مخصوص آن ( هذا المقتنص ) محذوف است .

فجمع تجارب قيمة .....

تجارب : مفعول و منصوب و اسم غير منصرف قيمة : صفت و منصوب به تبعيت ، العقيدة و الحياة : عطف بيان و مجرور به تبعيت ، المجدون : مستثنی مفرغ مرفوع ، أصحاب : مستثنی متصل ( تام ) منصوب من : معطوف به أصحاب و موصول و محلا منصوب لاتعانی : خبر آن و محلا مرفوع ، مضارع عنی ثلاثی مزيد از باب مفاعله ، الکسالة : مستثی مفرغ ، السعی : مجرور به حرف جر ظاهرا ، زيرا اسم صحيح الاخر است نه منقوص .

حول النص ص 87

بيت اول : مختلفا : مفعول دوم برای رأيت و منصوب يدور :جمله و صفيه و محلا منصوب شبيه به ليس حزن : اسم لا و مرفوع ، يدوم : محلا منصوب «واو» و«لا» هر دو حرف عطف هستند ، سرور : معطوف به حزن و مرفوع و به خاطر ضرورت شعري تنوين آن حذف شده است .

بيت دوم : في الجبن : خبر مقدم ، عار : مبتدا موخر  المرء : مبتدا ، لا ينجو: خبر و محلا مرفوع

للتعريب

1.    انا اغتنم ايام الصبا (الشباب) من عمري.

2.    العزة في  اغتنام الفرص.

تمهيد

ما :  خبر و محلا مرفوع ، قل: صله موصول ، بناء علي هذا : مفعول مطلق و منصوب ،ايفاد : از فعل وفد در باب افعال و داراي اعلال به قلب است معاني : اسم جمع مكسر منقوص بر وزن مفاعل ، مفرد آن معني است و معطوف به مقاصد و تقديرا منصوب . ابي : مبتدا ،سعيد : بدل آن و مرفوع به تبعيت ، ف : حرف جواب ذلك : مضاف و اليه و محلا مجرور .

استثناء بر سه قسم است :

1.    متصل (تام) كه مستثني در آن از جنس مستثني منه است: جاء التلاميذ الا اخاك.

2.    منقطع: كه مستثني از جنس مستثني منه نيست: جاءت التلميذات الا عليا.

3.    مفرغ: كه مستثني منه در آن حذف شده است: ما جاء الا ابوك.

موارد نصب مستثني به الا:

1.    مستثني متصل مثبت باشد (مسبوق به نفي يا  نهي يا استفهام انكاري نباشد ) : فشر بوا منه الا قليلا منهم.

2.    مستثني منقطع مثبت يا منفي : عاد الغائبون الا فاطمة ،ما احترقت الدار الا الثباب .

3.    وقتي مستثني بر مستثني منه مقدم شود ،خواه متصل باشد يا منقطع:

و ما لي الا مذهب الحق مذهب ،جاء الا فرسا القوم

Ÿاگر مستثني متصل و منفي باشد مي توان آن را بدل از مستثني منه قرار داد:لا يعاقب الله الناس الا الاشرار

Ÿاعراب مستثني مفرغ  به اقتضاي جمله ميتواند مرفوع منصوب ويا مجرور باشد : ما ذهب الا التلميذ.

Ÿمستثني به «غير»و «سوي» مجرور به اضافه است:ذهب القوم غير علي  غير و سوي اعراب اسم واقع بعد از  الا را ميگيرند و در حكم متصل و منقطع و مفرغ بودن مانند آن هستند.

معاني غير:

1.    استثناء، همان گونه كه گفته شد.

2.    صفت براي اسم نكره، مانند:جاءني رجل غيرك.

Ÿمستثني  بعد از خلا-عدا-حاشا:مستثني بعد از اين ادوات بايد تام و متصل باشدو اگر (ما مصدريه)قبل از آنها بيايد فعل ماضي جامد هستند: احبّ العلماء ما خلا البخلاء.

مستثني به «حاشا»:حاشا فقط اختصاص به استثناء ندارد بلكه سه معني دارد.:

1.    استثناء:فعل ماضي جامد واسم بعد از آن منصوب يا مجرور به حرف جر است مانند مثال قبل

2.    فعل ماضي متعدي متصرف به معني (استثني):حاشيت املاك معلمي من الهدم

مستثني به «ليس» و «لا يكون» منصوب است.  زيرا در نقش خبر ناقصه است:زرتم جميعا لا يكون اخاكم الصغير.

مستثني به «لا سيما»:حالت هاي مختلف آن را در قالب جدولي با ذكر يك مثال مي آوريم: احب الطلاب و لا سيما المجتهد.

كلمه

اسم بعد از آن مرفوع

اسم بعد از آن منصوب

اسم بعد از آن مجرور

واو

حرف استيناف يا عطف حاليه ،جمله پس از آن استينافيه يا معطوف يا حاليه

همان

 

همان

لا

نفي جنس

نفي جنس

نفي جنس

سي

اسم لا منصوب و مضاف

اسم لا مبني بر فتح

اسم لا منصوب و مضاف

ما

اسم موصول مبني ،محلا مجرور مضاف اليه

زائده

زائده

المجتهد

خبر براي مبتداي محذوف (هو)و جمله صله و خبر لا (موجود)محذوف

مفعول براي فعل محذوف اخص و جمله خبر لا

مضاف اليه و مجرور و خبر لا (موجود) محذوف

للتطبيق: ص 93 

وحيدا :حال و منصوب ،جماعتين : مستثني مفرغ و منصوب ، جماعة : بدل و منصوب به تبعيت ،عمل: اسم فعل ناقصه و مرفوع ،الدعاء : مستثني تام و منصوب ،كلا :مبتدا تقديرا مرفوع ، المجلسين : مضاف اليه و مجرور.

اعراب كلا و كلتا:

كلا و كلتا از اسماء دائم الاضافه و ملحق به مستثني هستند كه داراي دو نوع اعراب مي باشند : 1.اگر به اسم اضافه شوند اعراب اسم مقصور را مي پذيرند: نجح كلا الطالبين ، كلا : فاعل و تقديرا مرفوع.

2.اگر به ضمير اضافه شوند اعراب اسم مثني را مي پذيرند . مانند: شاهدت الطالبين كليهما.

كليهما : تاكيد و منصوب باي .

التمرين الثاني ص 94

ما : نافيه : شبيه به ليس (ما حجازيه) ، المال : مبتدا و مرفوع ، اهلون : معطوف و مرفوع ، الا : ادات استثناء ، و دائع : خبر و مرفوع ،لا : نفي جنس ، بد : اسم لا و محلا منصوب ، يوما : ظرف و منصوب ، ان ترد : مضارع منصوب موول به مصدر رد و خبر لا نفي جنس الودائع : نائب فاعل و مرفوع.

التمرين الثالث

فلن نزيد الا عذابا

عذابا: مي توان به اعتبار آيه " رب زدني علما " فعل زاد را دو مفعولي به شمار آورد ، كم : مفعول اول و عذابا : مستثني مفرغ با اعراب مفعول دوم منصوب مي باشد

كارگاه ترجمه

قد زود الله تعالي.....

هي: مرجع ضمير الخفافيش است  ، سمع: مضاف اليه حاده:صفت ،جدا: مفعول مطلق ، يستعملها: جمله و صفيه،اثناء : ظرف و منصوب ، موجات : مفعول و منصوب با اعراب فرعي، صوتيه قصريه: صفت و منصوب به تبعيت ، هذه: مضاف اليه محلا مجرور ، الموجات: عطف بيان،اليها: مرجع ضمير الخفافيش است، الخفاش:مستثني مفرغ مرفوع ، الاصطدام: مصدر صدم در باب افتعال كه در آن ابدال صورت گرفته است.

هرگاه فعل مثال واوي به باب افتعال برود حرف واو آن به ت تبديل مي شود و سپس ادغام مي گردد . مانند(اوتصل) اتّصل ، يتصل، اتصال.

فعل هايي كه حرف اول آنها از حروف اطباق (ص – ض-ط-ظ-) باشد ، اگر به باب افتعال بروند تاء باب  افتعال در آنها به طاء تبديل مي شود. مانند: اصطبر ،اضطرّ ، اصطدم. فعلهايي كه حرف آن ها (د-ذ_ز) باشد ، اگر به باب افتعال بروند تاء باب افتعال در آنها به دال تبديل مي شود مانند:ازدواج،ازداد،اذكر.

ترجمه صحيح شده گارگاه ترجمه:خفاش ها از شگفت انگيز ترين مخلوقات خداوند متعال هستند . هنگام پرواز فقط گوشهايشان به آنها كمك مي كند و آنها از چشمهايشان هنگام حركت استفاده نمي كنند. خداوند متعال اين آفريده ي شگفت انگيز را به حس بسيار تيز شنوايي مجهز كرده است كه براي پرهيز از برخورد با اشياء در طول پرواز به كار مي گيرد . اين حيوان امواج صوتي كوتاهي را مي فرستد و هنگام برخورد اين امواج به چيزي اين امواج به سوي اول ابتدايي بر مي گردد و خفاش آنها را مي شنود و مكان و حجم و فاصله آن چيز را دريافت مي كند و فقط خفاش از اين توانايي بهره مي برد.

الدرس السابع

عليکم بالقرآن

عليکم : اسم فعل به معنی الزم ؛ هدی : معطوف به نور و تقديرا مرفوع ، يخرج : جمله وصفيه ، محلا مرفوع ، وسيلة : مفعول دوم يجعل و منصوب ، اليک : اسم فعل به معنی خذ ، الان : ظرف و منصوب ، بعض : مفعول اليک و منصوب ، حول : ظرف و منصوب ، هذا : مضاف اليه ، محلا مجرور ، الشان ، عطف بيان .

قد عدّ المواهب الطبيعية .... المواهب : مفعول اول رزقا : مفعول دوم ، وسيلة : معطوف به رزقا ، سببا : معطوف ، نحو : ظرف و منصوب .

و نزلنا من السماء ....

جنات : مفعول و منصوب باکسره ، رزقا : مفعول له و منصوب ( با توجه به آيه 11 سوره ق) ، حال هم مي تواند باشد.  طيبات : مفعول و منصوب باکسره ، ما : مضاف اليه و محلا مجرور ، هذا : مبتدا ، عام : خبر ، بني : از ملحقات جمع  مذکر سالم که مجرور با ي شده است و اصل  آن بنين بوده و نون آن هنگام اضافه شدن حذف گرديده است . آدم : مضاف اليه و غير منصرف ، اجمعين : حال و منصوب ، من : مبتدا و محلا مرفوع .

من واجب الانسان

 من واجب : خبر مقدم ، ان يسعي : موول به مصدر شده و السعي : مبتدا قرار می گيرد. تجاه : ظرف و منصوب ، من : اسم شرط و مبتدا و محلا مرفوع ، سننا : اسم موخر ان و منصوب ، قوانين معطوف به سننا و غير منصرف ، لا تتغير جمله و صفيه و محلا منصوب ،يصل : جواب شرط و مجزوم ، لا قيمة لها : خبر ان و محلا مرفوع مادامت : فعل ناقص ، اسم آن هی مستتر .

لما فتح...

لما : ظرف و محلا منصوب ، يا بنی هاشم : منادای مضاف و منصوب با ي ، هاشم مضاف اليه ، واو  حرف قسم و جر ، متعلق به اقسم ،الله : مجرور به حرف جر  ما : نافيه ( شبيه به ليس که عمل نکرده است ) ، اوليائي : مبتدا و تقريرا مرفوع ، المتقون : مستثنی مفرغ ، ما  نافيه شبيه به ليس با شروط زير خبر را منصوب مي کند:

1.خبرش بر اسمش مقدم نشود . مانند : ما قادم زيد .

2.بعد از آن (ان) نيايد . مانند : ما ان زيد ناجح .

3.عمل آن به وسيله الا نقض نشود . مانند : (و ما محمد الا رسول .)

4.تکرار نشود . مانند :  ما زيد قادم .

و هذا الانسان...

عبادي : فاعل و تقديرا مرفوع ، الصالحون : صفت و مرفوع ، هو الباقی : (هو : ضمير فصل ، الباقي : خبر ان تقديرا مرفوع) ، ان نمن : موول به مصدر مي شود ، المنة : مفعول و منصوب ، ائمة : مفعول دوم نجعلهم .

ما هو رای القرآن...

ما : اسم استفهام و خبر مقدم .

اعراب "ما" استفهاميه :

الف) مبتدا است :

1.اگر پس از آن فعل لازم به کار رود . مانند : ما نزل ؟

2.اگر پس از آن فعل متعدي همراه با مفعول ذکر شود . مانند : (ما سلککم في سقر ؟ )

3.اگر پس از آن شبه جمله بيايد . مانند : ما في يدي ؟

4.اگر پس از آن فعل ناقص بيايد . مانند : ما کان يصعَّرکم ؟

ب) مفعول به است :

اگر پس از آن فعل متعدي بدون مفعول ذکر شود . مانند : ما تحب؟

ج) مجرور به حرف جر است : اگر پس از حرف جر بيايد . مانند : بما يغفر الله الذنوب ؟

( انا انزلناه قرآنا عربيا )

قرآنا : حال و منصوب

تمهيد ص 104

اصحيح ما تقول

أ : همزه استفهام ، صحيح : مبتدا ، ما : فاعل ، سد مسد خبر ، أبدا : ظرف و منصوب ، النهار : فاعل و مرفوع أعمال البيت باقية : جمله حاليه ، محلا منصوب ، مثلا : مفعول مطلق براي فعل محذوف يا مفعول به براي أضرب محذوف .

اگر مفعول مطلق باشد ، جمله پس از آن بدل و جمله محلا منصوب است ، ولي چنانچه مفعول به باشد جمله پس از آن عطف بيان و محلا منصوب است .

نکته ها ص 105

يا بصيرا بالعباد...

بصيرا : منادي شبه مضاف و منصوب که در اين درس نام نوع منادا آورده نشده است .

اختبر نفسک

و الفجر...

و :حرف جر و قسم متعلق به أقسم محذوف الفجر : مجرور به حرف جر ،  و : حرف عطف ، ليال : معطوف به الفجر و تقديرا مجرور ، زيرا اسم منقوص است و تنوين آن عوض از حرف است ، عشر : صفت

للتطبيق ص 108

أي : منادي نکره مقصوده و مبنی بر ضم ، ها : حرف تنبيه و مبنی بر سکون ، الأعزاء : مرفوع بنا بر تابعيت از أی ( زيرا معرب است ) ، المسلمين : مضاف اليه العلمی : صفت برای تقدم ، باحثين : حال و منصوب بينما : ظرف و منصوب ، ما : کافه زائده  الأوروبيين : صفت و مجرور ، الدهشة : فاعل و مرفوع نظريات : مفعول با کسره و منصوب ، کنا نعتقد : جمله وصفيه .

التمرين الثانی : ص 109

بسم : جار و مجرور متعلق به أبدأ محذوف ،  العالمين : مضاف اليه ، ،  إياک : مفعول مقدم ،  ، نا : مفعول أول ، الصراط : مفعول دوم يا منصوب به نزع خافض ، صراط : بدل الذين : مضاف اليه ، غير : بدل ، لا : حرف نفی و عطف الضالين : معطوف به هم ، قل : فعل امر . فاعل آن أنت مستتر  هو : مبتدا ، ضمير شأن ، الله : مبتدای دوم ، أحد : خبر ، لم يلد : فعل مضارع مجزوم و مجهول ، نايب فاعل آن هو مستتر ، کفوا : خبر کان و منصوب ، أحد : اسم کان و مرفوع .

 

+ نوشته شده در  سه شنبه یکم اردیبهشت 1388ساعت 18:47  توسط sedaghatmehr  |