و ضرب الله مثلاً للذین آمنواإمرأة                                             الفائد ة أنّ أحداً لا ینفعه

                                           مفعول به دوم «ضرب» یا بدل از«مثلاٌ»                                خبر برای الفائده

تبیّن أنّ إمرأة نوح وإمرأة لوط لم ینفعهما قربهما                                    بیّن أ نّ کفر فرعون لم یتعدّ

               فاعل «تبیّن»                       فاعل«لم ینفع»                                         مفعول به«بیّن»

کانت مؤمنة  طائعة  .............خائفة                                               استحقّوا لذ لک العقا بَ

       خبرکانت  خبرکانت             خبرکانت                                                                          مفعول به استحقوا     

قوله« إذ قالت»  یعنی..................داعیة الله                                         أی: حرف تفسیریه   َ

مبتدا   بدل از قول  خبر«فعل وفاعل»          مفعول به داعیة

رُوِیَ أنّ فرعون أمر                                   إلاّ أرسل= إن لا اُرسل                   میّت:صفث مشبّهه   

        نائب فاعل«روی»

العلامات الخاصه بالاسم و الفعل جاءت فی البیت التالی: بالجر والتنوین والنداء وال          ومسند للاسم تمییز حصل

                                                                      بتا فعلَتَ وأتتْ و یا افعلی            ونون أقبلَنَّ فعلٌ ینجلی

* شروط جمع  بستن به روش جمع مذکر سالم:

1-اسم: علم، مذکر ،عاقل  و بدون تاء  تانیث باشد.      2- وصف : علم ،مذکر،عاقل،بدون تاء تأنیث باشد وصفت بر

 وزن « افعل ، فعلاء» و«فعلان ،فعلی » وصفاتی که مذکر و مؤنث آنها یکسان است نباشد.

 * شروط جمع بستن به روش جمع مؤنث سالم :

1- علم مؤنث            2- آنچه که بعلامت تأنیث ختم شود.       3-  مصدری که بیش از سه حرف باشد.     

4- مذ کری غیر عاقلی که مصغّر و یا وصف باشد : دُریهم  و  مجرور

5- آنچه که به « ابن » و « ذو » آغاز شده  و برای غیر عاقل باشد : ذوالقعده => ذوات القعده

6- هر اسم غیرعربی که در عربی استعمال شود.         7- آنچه سماعی باشد : سماء => سماوات

 * ملحقات جمع مؤنث سالم عبارتند از : بنا ت ، اَخوات ، اولات 

 *وجوب مذکر بودن فعل :  1- میان فعل و فاعل مؤنث الّا باشد =>  ما جاء الّا مریمُ 

2- فاعل مؤنث لفظی باشد =>  جاء معاویةُ         3- فاعل جمع مذکر سالم باشد => قد افلح المؤمنون

التمرین الاول : نعمتان  مجهولتان :الصحة و الأمانُ         للمستعمرین : خبر مقدم         قلوبٌ : مبتدای مؤخر

                     مبتدا            خبر        بدل 

 أموات و أحیاء : هر دو خبر برای مبتدای محذوف می باشند

التمرین الخامس :  لمن خا ف مقام ربّه       إن مِن  قریة  =>  إن : شبیه به لیس ، مِن : زائده ، قریه : مبتدا

                            صله موصول     

أولیاء : غیر منصرف ، مفعول دوم  

التمرین السابع :             ذهباً  :مفعول برای قلب               خطوة   : مفعول مطلق

التمرین الثامن :              رمضاء : صفت مشبّهه بر وزن « فعلاء » مذکر آن « ارمض »

التمرین التاسع :             الثناء : اسم یکون               بعد البلاء : خبر مقدم یکون

«بررسی درس دوم عربی پیش دانشگاهی»

انواع ایّ :

1- استفهامیّه : ایّکم یأتینی بعرشها ( نحل:38 )             2- شرطیّه : أیّ إنسانِ ٍ جاءَک فَأکرَمهُ ( قصص:28 )

                                                       بعد ازنکره : صفت (علیّ رجلٌ أیّ رجلٍ )

3- کمالیّه : فقط به نکره اضافه می شود

                                                       بعد از معرفه : حال ( مررتُ بعبد الله أیّ رجلٍِ )

4- موصولیّة : فقط به معرفه اضافه می شود « ثمّ  لَننزَعَنّ مِن کلِّ شیعةٍ  أیّهُم أشدُّ علی الرّحمنِ عتیّا » (مریم : 69)

  أیّ : مبنی برضم چون اضافه شده و صدر صله نیز حذف شده ( أیّهم هو أشدُّ )

  ویحک : مفعول مطلق

  کثیراً ما : مای زائد

  ما تعلَمُ من الشأو البعید : ما ، مفعولٌ به مقدّم

  یحسبون المتذللّ الدنی متوا ضعاً : مفعول اول و مفعول دوم یحسبون

  یُسَمّون الرجلَ..........................متکبّراً : مفعول اول و مفعول دوم یسمّون

  ما التواضع إلّا الأدب : مستثنای مفرّغ

  وجد التواضعَ الیقَ : مفعول اول و مفعول دوم وجد

  إلی نبوغ  سواه : مضاف الیه تقدیراَ مجرور

  حذار : اسم فعل/ فاعل أنت مستتر- مفعول آن : أن یتسلّط

تمرین اول :

  للقاسیّة قلوبَهم : فاعل/ قاسیة

  أ لیس الصبح بقر یبٍ : باء زائد و قریب، خبر مفرد لیس، محلاً منصو ب

  نِعم أجُر العاملین : فاعل نعم که مخصوص آن حذ ف شده است

تمرین دوم:

  إجعل هذا البلدَ آمناً : مفعول دوم إجعل

  لا یُسمَعُ أنّ أحداً نال خیراً : نائب فاعل لایسمع          الدهر  مذ   کان  مظلومٌ  و  متهمًٌ

                                                                                 مبتدا  مفعولٌ   تامّه       خبر         معطو ف

                                                                                                             فیه

«بررسی درس سوم پیش دانشگاهی»

لایَمتَطی المجدَ مَن لم یَرکب الخطرا =>  ( المجد : مفعول )    ( مَن : فاعل )          

اذانظرت عیناه أمراً غدا بالغیر معتبرا    ( عیناه : فاعل / مرفوع به الف ) (غدا / از افعال ناقصه ) ( معتبراً / خبر ناقصه )

صفواً : جامد مصدری /حال ومنصوب                معتذراً: حال و منصوب 

فتیً : مستثنی مفرغ / تقدیراً مرفوع

tخلالُه : فاعل شرُفت

أطاع الدهرُ ما أمَر => (ما / مفعولٌ به )

اقسام علم مرکب :

1- مرکب اضافی : اعراب قسمت اول آن تابع جمله و قسمت دوم مجرور => جاءَ عبدُاللهِ

2- مرکب مزجی : جزء اول مبنی بر فتح و جزء دوم معرب به اعراب غیر منصرف می باشد مگر آنکه به « ویهِ »

    ختم شود که مبنی بر کسره می باشد => ذهبتُ إلی بَعلَبَکَ     –     هذا سیبویهِ

3- مرکب اسنادی : همان علم جمله است که جمله یا بصورت اسمیّه « مبتدا و خبر » و یا اینکه بصورت فعلیّه « فعل و

 فاعل » مطرح می شود=> تأ بّط شّرأً.

تمرین اول :                                                                                                                                            

 لاتجعل یدک مغلوله        -      لاتیسطها کُل البسط           -           فتقعد ملوماً محسوراً

                مفعول دوم                           جانشین مفعول مطلق                           حال      حال

یا لَلرجال : استغاثه /  مستغاث له حذف شده است

بأثمن ما عندهم      -    مستقیماً  

   مضاف الیه                     حال

 تمرین دوم :

الذین إن مکّنّاهم فی الارض أقاموا الصلاة => الذ ین: موصول به معنای شرط لذا صله ی آن می تواند فعل شرط و جزای

شرط باشد

یا ولَدیَّ : منادای مثنی منصوب به یاءو نون مثنی در مکان مضاف حذف شده است

ایّاک و الاعجاب بنفسک و الثقه بما یُعجبک منها => مرجع ضمیر « ها » الثقة

تمرین هشتم : لحظة : مفعولٌ به لاتضیّع                 علی المرء ان یستفید                   اجعلوا هذا النصب

                                                                    خبر مقدم    مبتدای مؤخر                         مفعول  مفعول